🔭 BilimBox

İklim Modellerinde Büyük Hata: Bitkiler Beklendiği Kadar Karbondioksit Emilimi Yapamayabilir

📅 27.04.2026 16:39 | ⏱️ 2 dk okuma | 🔥 7 okunma
İklim Modellerinde Büyük Hata: Bitkiler Beklendiği Kadar Karbondioksit Emilimi Yapamayabilir

Karbondioksit (CO2) artışı bitki büyümesini teşvik edebilir, ancak bu süreç ancak yeterli miktarda azot (nitrojen) mevcut olduğunda gerçekleşir. Yeni bir araştırma, iklim modellerinde kullanılan doğal azot fiksasyonu (azot bağlama) değerlerinin yaklaşık %50 oranında fazla hesaplandığını ortaya koydu. PNAS dergisinde yayımlanan bu bulgu, bitkilerin iklim değişikliğine karşı sunduğu tampon etkisinin beklenenden çok daha düşük olabileceği anlamına geliyor.

Azot Darboğazı ve Yanlış Hesaplamalar

Bitkiler azotu doğrudan kullanamazlar; bu besin maddesinin önce toprak mikroorganizmaları tarafından kullanılabilir bir forma dönüştürülmesi gerekir. Graz Üniversitesi'nden biyolog Bettina Weber, "Doğadaki bu süreç önemli ölçüde abartılmış olsa da, tarımsal faaliyetler nedeniyle son 20 yılda %75 oranında artış gösterdi" diyerek durumu özetliyor.

Gelecek Öngörüleri Değişiyor

Simon Fraser Üniversitesi'nden Sian Kou-Giesbrecht liderliğindeki uluslararası ekip, mevcut Yer Sistem Modellerini güncel azot verileriyle karşılaştırdı. Yapılan analiz, doğal yüzeylerdeki azot fiksasyon oranının %50 fazla hesaplanması nedeniyle, bitkilerin yüksek CO2 altında sağladığı "gübreleme etkisinin" (CO2 fertilization effect) %11 oranında azalacağını gösteriyor.

Neden Önemli?

Azot döngüsünün bir parçası olarak ortaya çıkan azot oksit ve nitröz oksit gibi gazlar atmosfere salınarak iklim süreçlerini bozabilir. Weber, modellerin bu veriler ışığında düzeltilmesinin hayati olduğunu vurguluyor; çünkü yanlış azot verileri, ekosistemlerin gelecekteki tepkilerini öngörmeyi imkansız hale getiriyor. Bu güncelleme, Dünya İklim Raporu gibi önemli değerlendirmelerin dayandığı modellerin de revize edilmesini gerektirebilir.

Kaynak: PNAS / University of Graz / ScienceDaily

İlginizi Çekebilir

← Anasayfaya Dön