Mars’ta Yaşamın İzleri mi? Curiosity’den Çarpıcı Organik Molekül Keşfi

NASA’nın Curiosity keşif aracı, Mars’ta yaşam kimyasıyla bağlantılı olabilecek şaşırtıcı çeşitlilikte organik moleküller tespit etti. Bu moleküllerin bazıları milyarlarca yıl öncesine, su barındırmış eski kil açısından zengin kayaçlara kadar uzanıyor olabilir. En dikkat çekici bulgulardan biri ise DNA’nın yapı taşlarına benzeyen bir bileşik oldu. Bu keşif doğrudan yaşam kanıtı sunmasa da Kızıl Gezegen’in geçmişte düşündüğümüzden çok daha yaşama elverişli olabileceğini gösteriyor.

Keşif, başka bir gezegende ilk kez gerçekleştirilen kimyasal bir deneyin sonucu olarak elde edildi. Bulgular, Mars yüzeyinin eski yaşamın potansiyel izleri olabilecek molekülleri koruyabildiğini ortaya koyuyor. Ancak bu deney, söz konusu organik bileşiklerin geçmişteki yaşamdan mı, doğal jeolojik süreçlerden mi yoksa gezegene çarpan meteoritlerden mi kaynaklandığını kesin olarak belirleyemiyor.

Geçmişte yaşam olduğuna dair kesin kanıt elde edebilmek için Mars’tan kaya örneklerinin Dünya’ya getirilerek detaylı analiz yapılması gerekiyor.

Araştırmaya, Florida Üniversitesi’nden jeolojik bilimler profesörü ve Curiosity ile Perseverance görevlerinde yer alan Dr. Amy Williams liderlik etti. Curiosity, 2012 yılında Mars’a ulaşarak gezegenin geçmişte mikrobiyal yaşam için uygun koşullara sahip olup olmadığını araştırmaya başlamıştı. 2021’de iniş yapan Perseverance ise doğrudan eski yaşamın izlerini aramaya odaklanıyor.

Williams, “Mars’ta 3,5 milyar yıl boyunca korunmuş organik maddeler bulduğumuzu düşünüyoruz. Bu, bir ortamın yaşanabilirliğini değerlendirmek açısından son derece önemli” dedi.

Uluslararası araştırma ekibinin bulguları 21 Nisan’da Nature Communications dergisinde yayımlandı.

Deney kapsamında 20’den fazla farklı kimyasal bileşik tespit edildi. Bunlar arasında, daha önce Mars’ta hiç görülmemiş, DNA oluşumunda rol oynayan bileşiklere benzeyen azot içeren bir molekül de yer aldı. Ayrıca meteoritlerle gezegenlere taşındığı bilinen, kükürt içeren büyük bir molekül olan benzotiyofen de bulundu.

Williams, “Mars’a meteoritlerle gelen maddeler, Dünya’ya ulaşanlarla aynı ve büyük ihtimalle gezegenimizde yaşamın yapı taşlarını sağladı” ifadelerini kullandı.

Curiosity, NASA’nın Jet Propulsion Laboratory birimi tarafından yönetiliyor ve Ağustos 2012’de Gale Krateri’ne iniş yaptı. Bu bölge bir zamanlar göl tabanıydı. Deney, 2020 yılında su varlığında oluşmuş kil mineralleri açısından zengin Glen Torridon bölgesinde gerçekleştirildi. Bu tür kil yapıları, organik maddeleri yakalama ve koruma konusunda oldukça etkilidir.

Analizler, “Sample Analysis at Mars” (SAM) adı verilen cihaz setiyle gerçekleştirildi. NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nden astrobiyolog Dr. Jennifer Eigenbrode de bu çalışmada yer aldı. SAM, Mars’ın kimyası, atmosferi ve yaşanabilirliği hakkında önemli veriler sağlamaya devam ediyor.

Deneyde, büyük organik molekülleri daha küçük parçalara ayırmak için TMAH adlı kimyasal kullanıldı. Bu sayede elde edilen parçalar, Curiosity’nin üzerindeki cihazlarla detaylı şekilde incelenebildi. Ancak araçta yalnızca sınırlı miktarda TMAH bulunduğundan, deneyin dikkatle planlanması ve en uygun örnekleme noktasının seçilmesi gerekti.

Bu yöntemin başarısı, gelecekteki uzay görevlerini de şekillendiriyor. Mars’a gönderilecek Rosalind Franklin keşif aracı ve Satürn’ün uydusu Titan’a planlanan Dragonfly görevinin de benzer TMAH tabanlı analiz teknikleri kullanması bekleniyor.

Williams, “Mars’ın yüzeye yakın katmanlarında büyük ve karmaşık organik moleküllerin korunmuş olduğunu artık biliyoruz. Bu da yaşamın izlerini aramak için büyük bir umut sunuyor” dedi.